Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ 1/7 tới đây đã bổ sung trợ cấp, trợ cấp hưu trí xã hội để hình thành hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng.

Khoảng trống chính sách

Tại Hội nghị quán triệt, triển khai Luật Công đoàn 2024, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 tổ chức sáng 5/2, ông Phạm Trường Giang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội) cho biết, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cải cách toàn diện, thể chế hóa 25 nội dung trong Nghị quyết số 28-NQ/TW (về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội).

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội, thêm liên kết tầng, gia tăng quyền lợi của người lao động bằng việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc với 5 nhóm đối tượng; bổ sung chế độ thai sản vào chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện; tăng cơ hội nghỉ hưu đúng tuổi đối với những người tham gia bảo hiểm xã hội muộn…

Ông Phạm Trường Giang cho biết, trước đây, số người nghỉ hưu bình quân khoảng 99.000-100.000 người mới/năm. Từ khi Nghị quyết số 28-NQ/TW đi vào cuộc sống và nội dung tuổi nghỉ hưu được thể chế hóa tại Bộ luật Lao động 2019, số người nghỉ hưu mới còn 77.000 người/năm.
Ông Phạm Trường Giang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội (Ảnh: Nguyễn Hải).

Qua thống kê, tuổi thọ bình quân của người hưởng lương hưu khoảng 78 tuổi, cao hơn 4-5 tuổi so với tuổi thọ bình quân chung của cả nước.

“Điều này cho thấy những người hưởng lương hưu có chất lượng cuộc sống tốt hơn, chăm sóc y tế tốt hơn và tuổi thọ cao hơn”, ông Giang cho hay.

Theo Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội, qua tổng kết Luật Bảo hiểm xã hội 2014, độ bao phủ chính sách bảo hiểm xã hội vẫn còn khoảng trống.

Theo đó, còn khoảng 8 triệu người cao tuổi chưa được thụ hưởng chính sách hằng tháng, dẫn đến cuộc sống vô cùng khó khăn.

Vì vậy, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đặt mục tiêu bao phủ 8 triệu người này, đạt mục tiêu Nghị quyết 28 đặt ra là tiến tới bảo hiểm xã hội toàn dân (toàn bộ lực lượng lao động và toàn bộ người sau độ tuổi nghỉ hưu).

Ông Giang cũng cho biết, Việt Nam là một trong các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Dự báo trong năm 2025, cứ 6 người trong độ tuổi lao động (15-59 tuổi) thì chỉ có 1 người ngoài tuổi lao động. Song đến năm 2055, 2 người trong độ tuổi lao động phải hỗ trợ 1 người ngoài tuổi lao động.

Vị này cho biết: “Đến 2055, để duy trì mức hưởng như hiện nay thì chỉ có 2 cách: Con cháu phải đóng bảo hiểm xã hội với mức gấp 3 lần hiện nay; cải cách để nhóm này có mức hưởng phù hợp, giảm gánh nặng thế hệ tương lai”.

Thêm tầng trợ cấp

Về điểm mới của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, ông Giang cho biết Luật đã bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội, hình thành hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng.

Theo đó, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 tuổi xuống 75 tuổi. Một số đối tượng giảm tuổi hưởng xuống 70 tuổi. Bên cạnh đó, nâng mức hưởng lên 500.000 đồng/người/tháng từ 1/7.

“Quan trọng nhất là những người từ 75 tuổi trở lên không có lương hưu, không những được hưởng 500.000 đồng/tháng mà còn được ngân sách Nhà nước mua thẻ bảo hiểm y tế để khám chữa bệnh”, ông Giang nhấn mạnh.

Người dân nhận lương hưu, trợ cấp hằng tháng (Ảnh: Văn Quân).

Dự báo sẽ có khoảng 1,2 triệu người cao tuổi từ 75 tuổi trở lên được hưởng chính sách này ngay từ 1/7 khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực.

Bên cạnh đó, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội thông tin thêm, Luật còn có chính sách cho những người từ trên 60 đến dưới 75 tuổi, không có lương hưu, từng tham gia bảo hiểm xã hội thì sẽ được hưởng trợ cấp.

Ông Giang nêu ví dụ về người lao động tham gia bảo hiểm xã hội được 10 năm, chưa đủ điều kiện tối thiểu 15 năm hưởng lương hưu. Tuy nhiên, khi họ đến tuổi nghỉ hưu sẽ hưởng một khoản trợ cấp từ số năm đã tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế miễn phí…

Để được hưởng chế độ này, người hưởng không hưởng bảo hiểm xã hội một lần và không bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội mà có yêu cầu được hưởng trợ cấp hằng tháng.

Trợ cấp này là chính sách kết nối giữa chính sách trợ cấp hưu trí xã hội và bảo hiểm xã hội cơ bản.