Ngày mẹ tôi mất, cả nhà rơi vào khoảng trống không gì lấp nổi. Bữa cơm không còn tiếng bà dặn dò, căn nhà trống hoác như chẳng còn hơi ấm. Anh trai tôi – đứa con trai cả – gầy rộc đi vì tang mẹ. Nhưng chúng tôi vẫn cố nương nhau mà sống, nghĩ ít nhất anh còn ở đây, căn nhà này còn tiếng đàn ông để chống đỡ.

Thế nhưng, đúng ngày thứ 49 sau khi mẹ mất, mẹ vợ của anh trai tôi đến, chẳng thắp nén nhang cho mẹ, chẳng hỏi han gia đình, mà chỉ nói thẳng một câu như sét đánh ngang tai:

– “Mẹ mày mất rồi thì về ở rể nhà tao đi. Con gái tao sắp đẻ, không lẽ đẻ xong không ai chăm à?”

Cả nhà tôi chết lặng. Bố tôi đang ngồi bên bàn thờ mẹ, cầm chén trà run run, ngẩng lên nhìn bà ta, giọng lạc đi:

– “Chị nói gì kỳ vậy? Nhà này cũng cần nó, mẹ nó mới mất, ai thắp hương cho bà ấy?”

Bà ta khoanh tay, giọng đanh lại:

– “Ông có con gái không? Con tôi bụng mang dạ chửa, ông có lo nổi không? Giờ bên này chẳng còn bà mẹ nào lo cơm nước cho nó, thì nó về đây là lẽ đương nhiên.”

Anh trai tôi – đang đứng như trời trồng – lắp bắp:

– “Con… con không thể bỏ bố với em con được. Nhà còn đám giỗ, còn bao nhiêu thứ…”

Bà ta gằn giọng, mắt long sòng sọc:

– “Anh nói hay nhỉ? Anh là chồng con gái tôi, nó sắp đẻ, anh không về thì anh định để nó một mình chắc? Hay anh muốn nó đẻ xong rồi ở cữ bên nhà chồng, để bố chồng với em chồng hầu hạ?”

Không khí trong nhà đặc quánh. Tôi nhìn bố, thấy ông gục đầu, nắm chặt tách trà đến trắng bệch cả bàn tay. Rồi đột nhiên, ông đập mạnh xuống bàn thờ, chén trà vỡ tan, giọng ông nghẹn nhưng đầy giận dữ:

– “Bà đi về đi! Nhà tôi vừa mất người, không ai ép được thằng Tùng bỏ nhà này lúc này đâu!”

Nhưng bà ta không lùi. Bà nhoẻn miệng cười khẩy, bỏ lại một câu đầy thách thức:

– “Ông nghĩ anh ta ở đây thì lo nổi hết à? Con gái tôi không chịu thiệt đâu. Một là về ở rể, hai là… ly hôn!”

Nói rồi, bà ta kéo con gái bầu bụng lặc lè ra cửa. Anh tôi tái mặt, nhìn theo, miệng run run:

– “Cô ấy mà về nhà mẹ đẻ… liệu còn về nữa không?”

Căn nhà vốn đã mất mẹ, giờ như có ai đó cầm dao cứa thêm một vết. Anh trai tôi đứng giữa hiếu – nghĩa, còn chúng tôi đứng giữa đau – tức.

Và điều tồi tệ nhất là… tối hôm đó, anh xếp quần áo bỏ sang bên nhà vợ. Không một lời từ biệt, chỉ để lại trên bàn thờ mẹ tờ giấy viết vội:

– “Con xin lỗi. Con nợ mẹ và bố, nợ cả em. Nhưng con không thể để vợ con một mình trong lúc này.”

Bố tôi lặng lẽ ngồi nhìn tờ giấy, còn tôi thì bỗng thấy căm hận cái lý do mà bà thông gia thốt ra – “mẹ mày mất rồi thì về ở rể với tao đi” – như một nhát dao chém toạc gia đình này.

Và tôi thề, câu chuyện chưa dừng lại ở đó.

Những ngày sau đó, căn nhà như mất hẳn hơi ấm. Bố tôi cứ lầm lũi quanh bàn thờ mẹ, còn tôi nhiều đêm thức trắng. Nhìn mâm cơm chỉ có hai cha con, tôi thấy nghẹn ở cổ.

Tin đồn lan nhanh. Người trong xóm bắt đầu xì xào:

– “Anh Tùng bỏ nhà đi ở rể rồi đấy, nghe nói mẹ vợ bắt đi vì bên đó sắp có cháu.”

Có người thậm chí còn buông lời chua chát:

– “Nhà này giờ đàn bà không còn, giữ được chồng cũng khó.”

Bố tôi nghe thấy, mắt ông đỏ hoe, nhưng chỉ im lặng đốt nhang cho mẹ, khấn nhỏ:

– “Bà ơi, thằng Tùng nó dại dột quá…”

Bên kia, tôi nghe tin qua vài người quen. Anh tôi về bên nhà vợ, ban đầu được tiếp đón như “ông hoàng”, nhưng rồi mọi chuyện không như anh tưởng.

Ngày nào anh cũng phải chạy chợ, giặt giũ, lau dọn, nấu cơm. Mẹ vợ thì nghiễm nhiên coi anh như “osìn”, miệng liên tục trách móc:

– “Anh còn bận bên nhà làm gì? Vợ anh đang bụng to thế kia, việc nhà này anh không làm thì ai làm?”

Anh im lặng chịu đựng. Nhưng cay đắng nhất là mỗi tối, sau khi cơm nước xong xuôi, anh ngồi thẫn thờ trước sân, nhìn về phía nhà mình.

Đêm hôm đó, đúng 100 ngày mẹ, bố tôi ngồi châm nén nhang, giọng khản đặc:

– “Con ơi, về thắp cho mẹ cây nhang đi… Đừng để mẹ lạnh lẽo một mình.”

Tôi gọi cho anh. Lần đầu tiên, tôi nghe thấy tiếng anh nức nở qua điện thoại:

– “Cậu à… anh nhớ mẹ, nhớ nhà lắm…”

Giây phút ấy, tôi hiểu – anh đã chịu đựng quá nhiều.

Ngày hôm sau, anh xách balo về. Không ồn ào, không báo trước, chỉ lặng lẽ đứng trước cửa nhà. Khi bố mở cửa, thấy anh quỳ xuống đất, dập đầu ba cái trước bàn thờ mẹ.

– “Con xin lỗi mẹ, xin lỗi bố, xin lỗi em… Con về rồi.”

Bố tôi run run đặt tay lên vai anh, chẳng nói nên lời, chỉ khẽ gật đầu.

Nhưng mọi chuyện không dừng ở đó – ngay chiều hôm ấy, mẹ vợ của anh kéo cả họ hàng sang, chỉ thẳng mặt bố tôi:

– “Anh tưởng về đây là xong à? Nó bỏ con gái tôi lúc sắp đẻ, thế này có khác gì ly hôn!”

Bố tôi đứng dậy, lần đầu tiên sau bao ngày cúi đầu, ông nhìn thẳng vào bà ta, giọng rắn rỏi:

– “Con trai tôi có thể qua lại chăm sóc vợ nó, nhưng nó vẫn là con trai nhà này. Bà đừng hòng ép nó ở rể. Nhà này mất mẹ nó chứ chưa mất gốc đâu!”

Câu nói như tiếng sấm xé tan bầu không khí căng thẳng.

Bà ta nghẹn họng, không nói thêm được gì, chỉ quay ngoắt bỏ về.

Anh trai tôi cuối cùng vẫn ở lại căn nhà này. Anh chạy qua lại chăm sóc vợ, lo cho đứa con sắp chào đời, nhưng bàn thờ mẹ thì chưa bao giờ nguội khói nhang.

Còn tôi, nhìn bóng lưng anh cúi châm thêm nén hương cho mẹ, tự nhủ:

– “Không ai có thể dùng lý do ‘mẹ mày mất rồi’ để cắt đứt sợi dây gia đình này.”