Là gái Miền Tây nên khi cả họ biết tôi chuẩn bị lấy chồng ngoài Bắc thì phản đối k-ịch liệ;/t vì gia trưởng lại còn tiết kiệm, tôi luôn để ngoài tai cho đến ngày về nhà anh ở Thái Bình, cả nhà gái c;h-ết lặng trước sân khi nhìn thấy 10 mâm cơm đãi khách chỉ toàn là… Tôi là gái Miền Tây – xởi lởi, dễ thương, sống tình cảm. Ngày tôi công khai yêu anh – một người con trai gốc Thái Bình – cả họ nhà tôi phản đối kịc;/h l/iệt. “Gái Miền Tây lấy trai ngoài Bắc là khổ cả đời!” “Gia trưởng, hà tiện, lắm lễ nghi – nó coi mày như os-in cho mẹ nó ấy chứ!” Tôi đ-au lòng lắm, nhưng vẫn cắn răng vượt qua mọi lời dèm pha. Anh là người đàng hoàng, chân thành, sống trách nhiệm. Tôi tin vào con người anh, chứ không tin vào định kiến vùng miền. Ngày về quê anh ra mắt… Tôi dẫn theo mẹ và mấy dì đi cùng. Chuyến xe dừng trước cổng nhà anh. Sân nhà đã dựng rạp, bàn ghế bày sẵn 10 mâm cỗ. Tôi còn ngại ngùng nói: “Anh làm gì long trọng dữ vậy? Đâu cần thiết mâm cao cỗ đầy đâu…” Nhưng vừa bước vào sân, mẹ tôi đứng khựng lại, dì Hai lắp bắp, cả họ ch;/ết lặng… Trên mâm, không thấy thịt gà, không tôm càng, không chả giò hay xôi chè… mà cả 10 mâm cơm, chỉ toàn là…

…rau luộc, dưa muối, và… cá khô.

Mỗi mâm có một đĩa rau muống luộc, bát nước luộc chan canh, dăm ba miếng cá khô cháy cạnh, vài lát đậu phụ rán nguội ngắt và… một bát dưa muối đã ngả màu vàng úa.

Mẹ tôi há hốc mồm, dì Ba thì bần thần quay sang hỏi tôi bằng giọng thì thào:
— “Đây… là cỗ đãi khách á con? Không phải… bữa ăn trưa thường ngày hả?”

Tôi cũng sững sờ, lén nhìn anh — mặt anh không hề có vẻ ngại ngùng. Trái lại, còn thản nhiên kéo ghế mời mọi người ngồi.
— “Nhà anh giản dị vậy thôi, không quen phô trương. Mình làm mâm cơm thân mật, không cần cao sang, miễn là có nhau…”

Mẹ tôi mặt đỏ lên, dì Hai thì chép miệng, ánh mắt đầy thất vọng. Cả họ tôi ăn mà không ai nói câu nào. Tôi cố gắng gượng cười, tự trấn an: “Chắc do anh tiết kiệm. Lần đầu, người ta còn dè dặt…”

Nhưng rồi buổi trưa hôm đó, đỉnh điểm là lúc mẹ anh lên tiếng:
— “Nhà tôi nông dân, không có phong tục đãi đằng xa xỉ. Lấy nhau vì tình cảm, chứ không phải để khoe của. Ai chê thì thôi, khỏi cưới!”

Câu nói đó như một cái tát vào mặt cả mẹ và dì tôi. Họ quay sang nhìn tôi, như muốn hỏi: “Đấy, con thấy chưa?”

Tôi đứng dậy, lặng lẽ đi vào nhà sau. Vừa bước qua cửa, tôi chết sững lần hai:

Trên chiếc bàn con kê sát góc bếp, có… 3 mâm khác.

Đủ đầy: thịt gà luộc vàng ruộm, tôm càng hấp, canh bóng thả, chả nem rán giòn… và một nồi chè sen thơm lừng.

Tôi nghe giọng dì Út vang lên phía sau, nghẹn ngào:
— “Ủa? Vậy… cái này dành cho ai?”

Tôi không cần ai trả lời. Lúc ấy, tôi nghe tiếng mẹ anh cười vang từ ngoài sân:
— “Mâm đẹp thì để đãi thông gia đàng hoàng. Còn bên nhà gái trong Nam à? Mấy bà đó chỉ lo chê bai chứ có quý mến gì con trai tôi đâu. Cho ăn rau luộc là phải rồi!”

Tôi run bần bật, nước mắt trào ra.

Tôi cứ nghĩ, lấy chồng xa là hy sinh, là vượt rào định kiến. Nhưng tôi không ngờ, chính gia đình anh lại âm thầm “thử lòng” cả nhà tôi bằng cách hạ nhục, phân biệt như thế.

Tôi bước ra, nhìn thẳng vào mặt anh, nghẹn ngào hỏi:
— “Anh biết chuyện mâm cơm đó không?”

Anh cúi đầu. Không nói. Không bênh. Không giải thích.

Lúc đó, tôi hiểu: Người ta không cần thử lòng nhau bằng cách làm người khác tổn thương.

Tôi cúi chào, kéo tay mẹ và dì quay lưng bỏ về. Trên đường, mẹ tôi nắm tay tôi thật chặt, nói một câu duy nhất:
— “Thôi con, mình về. Lấy chồng thì lấy người biết trân trọng mình. Không phải người để mình phải gồng gánh sự coi thường.”

Tôi im lặng. Nhưng trong lòng, tôi biết… một đám cưới đã không còn lý do để tồn tại.